در حال بارگیری...
بازاریابی شبکه ای
۲۳ اردیبهشت

بازاریابی شبکه‌ای

بازاریابی شبکه‌ای

بازاریابی شبکه‌ای

 

بازاریابی شبکه‌ای یا نتورک مارکتینگ بحث داغ چند سال اخیر جوانانی‌ست که سودای «ثروتمند شدن خودکار» را دارند. یعنی دو سه سالی کار کنند و تلاش کنند، بعد از آن تیمی که چیده‌اند برای آن‌ها درآمدزایی کند و خودشان بروند سراغ ماشین‌سواری و قایق‌سواری و مسافرت‌های لوکس‌شان!

 

«ما به عنوان حرفه‌ای‌های بازاریابی شبکه ای، راه‌ها و چاره‌های بهتری سراغ داریم»؛ این جمله باعث شهرتاریک وُر (Eric Worre) شده است. اگر به این جمله توجه کنید و ببینید که واقعا حرف اریک در مورد فواید بازاریابی شبکه ای درست است یا خیر، فواید زیادی را از بازاریابی شبکه ای متوجه می‌شوید. چرا بازاریابی شبکه ای گزینه و انتخاب خوبی برای کسب‌و‌کار است؟ در ادامه فهرستی از مزایای بازاریابی شبکه ای مطرح شده است. شاید حتی یک یا دو مورد از این فواید هم برای معطوف‌کردن تمام هوش و حواس‌تان به آن کافی باشد. با ما همراه باشید تا شما را با ۲۹ مورد از فواید بازاریابی شبکه ای آشنا کنیم.

 

بازاریابی شبکه‌ای چیست؟

برای آشنایی با بازاریابی شبکه ای که یکی از تکنیک‌های بازاریابی به حساب می‌آید، به ترتیب به موارد زیر توجه کنید.

  1. در بازاریابی شبکه ای، شما تعدادی از اجناس را از یک شرکت می‌خرید و به هر کس، در هر جا که می‌توانید می‌فروشید و بابت این فروش، پورسانت دریافت می‌کنید.
  2. تفاوت این روش با ویزیتوری معمولی که همه می‌شناسیم این است که شما می‌توانید چند نفری را (به عنوان زیرمجموعه) انتخاب کنید، تا آن‌ها هم تعدادی از محصولات آن شرکت را بفروشند. شما بابت فروش زیرمجموعه‌های خود، به صورت جداگانه پورسانت دریافت می‌کنید.
  3. در نتورک مارکتینگ هرچه زیرمجموعه‌های -فعال- بیشتری داشته باشید، بیشتر سود می‌کنید.
  4. بازاریابی شبکه ای (Network Marketing) یا بازاریابی چندسطحی نوعی بازاریابی مبتنی بر بازاریابی دهان به دهان می‌باشد.
    به زبان ساده و عمومی، بازاریابی دهان به دهان روشی از فروش است که افراد، خودشان یک محصول را به یکدیگر توصیه می‌کنند.

هزینه‌‌ی اولیه‌ی اندک

در بیشتر موارد، تأسیس شرکتی مبتنی بر بازاریابی شبکه ای به هزینه‌ای کمتر از چهار میلیون نیاز دارد. این در حالی است که هزینه‌ی راه‌اندازی یک رستوران عادی در مکانی مانند مترو و جایی مشابه آن، به سرمایه‌ای حدود ششصد میلیون تومان نیاز دارد. با این اوصاف حتما خودتان حدس می‌زنید که سرمایه‌ی راه‌اندازی یک کافی شاپ و رستوران زنجیره‌ای با برندی شناخته شده و معتبر چقدر است؟

زمان‌بندی آزاد و منعطف

یکی دیگر از فواید بازاریابی شبکه ای، برنامه و زمان‌بندی کاری منعطف آن است. برای شما چه چیزی بهتر از این است که هر زمانی که خواستید سر کار بروید؟

عدم نیاز به طراحی/توسعه/ مدیریت ویژه در وبسایت

زمان و هزینه راه‌اندازی وبسایت و مدیریت آن بسیار زیاد است. بسیاری از شرکت‌هایی که بازاریابی شبکه ای انجام می‌دهند، تنها از طریق یک وبسایت توزیع‌کنندگان را تأمین می‌کنند.

مزایای مالیاتی

وقتی کسب‌و‌کاری خانگی دارید، مزایای مالیاتی و پس‌اندازهایی که برای شما به ارمغان می‌آید، می‌تواند بیش از هزینه‌ی راه‌اندازی کسب‌و‌کار باشد؛ یعنی مزایای قابل توجهی برای شما ایجاد می‌کند.

بیشتر بخوانیم :  تبلیغات سنتی چیست؟

 کار‌کردن در هر مکان و هر موقعیت جغرافیایی

مهم نیست که در سفر به سر می‌برید یا خانه یا هر جای دیگر. هیچ محدودیت مکانی برای کار‌کردن شما وجود ندارد. نیاز به هیچ ساختمانی به عنوان دفتر‌ کار ندارید، همچنین نیاز نیست فقط به مشتریان محلی توجه داشته باشید.

دوستی‌ ها

درست است که همه‌ی ما در محل کار روابط دوستانه و البته دوستانی داریم، اما دوستی و ارتباطی که از طریق بازاریابی شبکه ای شکل می‌گیرد، کاملا متفاوت است. این دوستی‌ها مبتنی بر اهداف، رویکردهای مشترک، برنامه‌های یکسان و عقاید مشابه شکل می‌گیرد. تا زمانی که این دوستی‌ها را تجربه نکنید، آن را به معنای واقعی حس نخواهید کرد.

عدم نیاز به کارمند

شما می‌توانید کسب‌و‌کار خود را بدون نیاز به کارمند یا پرسنل راه بیندازید. در‌واقع در اینجا شما با بسیاری از دردسر‌های کسب‌و‌کار‌های سنتی مثل سر‌و‌کله‌زدن با کارمندان مواجه نیستید.

مازاد درآمد

شما وقتی کار نمی‌کنید بازهم درآمدزایی دارید. در مشاغل سنتی و معمول، تنها وقتی درآمد کسب می‌کنید که مثلا مغازه شما باز باشد و این درآمد از طریق تولید و ارتباط با مشتری حاصل می‌شود. اما در بازاریابی شبکه ای این روند بدون حضور شما نیز ادامه می‌یابد. این مورد هم مانند مزیت دوم (انعطاف‌پذیری برای زمان کار) می‌تواند دلیل بسیار کلیدی برای شما در جهت پیوستن به بازاریابی شبکه ای باشد.

امنیت

بیشتر افراد از اینکه شغل‌شان را از دست بدهند، می‌هراسند. اما وقتی با بازاریابی شبکه ای کسب‌و‌کار خود را دارید، امنیت و ثبات را تجربه می‌کنید. شرکت‌های ریز‌و‌درشتِ بازاریابی شبکه ای زمانی روی کار می‌آیند و در زمان دیگری از بین می‌روند، اما یک بازاریاب شبکه ای حرفه‌ای، همچنان دارایی‌های حاصل از این مهارت خود را حفظ می‌کند.

هیچ‌کس شما را ارزش‌گذاری نمی‌کند

یکی از افراد حرفه‌ای در بازاریابی شبکه ای می‌گوید: «وقتی شغلم را از دست دادم، به من گفتند بیش از حد پول درمی‌آورم. معنی این حرف برایم این بود که تو لایق پولی که درمی‌آوری نیستی. شخصا دوست ندارم که ارزش‌گذاری شوم، به‌ویژه زمانی که افراد کاری را که انجام می‌دهم، کم ارزش‌تر از پولی که به‌طور واقعی دریافت می‌کنم، می‌پندارند». ارزش‌های شما نباید با نیاز مالی فرد دیگری به خاطر چند دلار مقایسه یا سنجیده شود.

نبود محدودیت در سقف درآمد

در بازاریابی شبکه ای هیچ سقفی برای درآمد شما وجود ندارد. اگر بخواهید به‌راحتی می‌توانید درآمد خود را دو برابر کنید. بیشتر کسب‌و‌کارها یا شرکت‌های خدماتی محدودیت درآمدی دارند. چه چیزی بهتر از کسب‌و‌کاری است که هیچ محدودیتی برای کسب درآمد شما قائل نیست؟

افزایش مهارت‌های اجتماعی

اگر به دنبال درآمد بالا هستید، می‌توانید روی بازاریابی شبکه ای حساب کنید. با بازاریابی شبکه ای به فردی تبدیل می‌شوید که می‌تواند به دیگران کمک کند. آنها را تشویق کند و در رسیدن به اهداف‌شان یاری نماید. این جنبه بازاریابی شبکه‌ای منجر به افزایش مهارت‌های اجتماعی شما می‌شود.

امکان کمک به دیگران در سطحی وسیع

کمک‌کردن به دیگران امر مهمی است. بازاریابی شبکه ای به شما کمک می‌کند تا این خیرخواهی را در سطح وسیعی تجربه کنید. این گستردگی موجب می‌شود خیل عظیمی از افرادی که حتی شما را نمی‌شناسند از شما خیر ببینند.

بیشتر بخوانیم :  کمپین تبلیغاتی چیست و چه فرآیندی دارد؟

از هیچ، همه چیز ساختن

خیلی از افرادی که از نظر اجتماعی و رفاه زندگی در سطح بسیار پایینی بودند با کمک بازاریابی شبکه ای در مدتی کوتاه، تیمی موفق ساخته‌اند. برای مثال با ۱۰ ماه تلاش، زندگی خود را دگرگون کرده‌اند. شنیدن چنین تغییراتی بسیار امیدوارکننده و مسلما از مزایای بازاریابی شبکه ای است. شما دقیقا می‌توانید آینده‌ی خود را تعیین کنید.

رشد شخصی

یکی دیگر از فواید بازاریابی شبکه ای، کمک به رشد شخصی شماست. توسعه و رشد شخصی شما در این کار فوق‌العاده زیاد است و باعث می‌شود به فرد تواناتر و بهتری بدل شوید.

امکان مشارکت دادن فرزندان‌ در کار

شما می‌توانید این کار را به فرزندان‌تان هم آموزش بدهید و از طریق بازاریابی شبکه ای آنها را با مهارت‌های اجتماعی و اخلاقی آشنا کنید. چون بازاریابی شبکه ای به شما امکان کار‌کردن در منزل را می‌دهد و همین انعطاف‌پذیریِ زمانی و مکانی باعث می‌شود، روش‌های تربیتی دلخواه را برای فرزندان‌تان به کار بگیرید و آنها را در انجام کسب‌و‌کار خود مشارکت دهید.

عدم وجود تبعیض جنسیتی

در بازاریابی شبکه ای مرد و زن برابرند. امکان رشد و پیشرفت برای همه یکسان است.

حمایت و تشویق دیگران به رشد در حرفه

در اغلب فضاهای کاری، دوستی و همدلی چندانی وجود ندارد و هرکس به فکر بالا‌رفتن از نردبان پیشرفت شخصی خویش است، اما از مزایای بازاریابی شبکه ای، همبستگی و حمایت یکدیگر را می‌توان متذکر شد. این حس موجب تشویق و کمک به یکدیگر می‌شود.

تنها مانع شما، خودتان هستید

در بازاریابی شبکه ای تمام مسئولیت پیروزی‌ها و شکست‌ها، تنها و تنها بر‌عهده‌ی خودتان است و این به شما قدرت فوق‌العاده‌ای در پیشرفت می‌بخشد.

مقیاس‌پذیری

در بازاریابی شبکه ای می‌توانید تعداد مشتریان و درآمد را بدون نیاز به زیرساخت افزایش بدهید. این رشد در سازمان‌های خدماتی به‌راحتی صورت نمی‌گیرد.

عدم وجود نردبان شغلی

همیشه در سازمان‌ها و شرکت‌ها برای بالا‌رفتن از نردبان شغلی، محدودیت‌هایی در رسیدن به موقعیت‌های بهتر وجود دارد. همیشه یک نفر در جایگاهی رشد می‌کند و انتخاب می‌شود و طبیعتا فرد دیگری از رسیدن به آن موقعیت باز می‌ماند، اما در بازاریابی شبکه ای همیشه می‌توانید کسب‌و‌کار خود را داشته باشید و در آن موفق شوید و رشد کنید.

رفت‌و‌آمدی در کار نیست

اگر از ترافیک و رفت‌و‌آمد در خیابان‌های شلوغ برای رسیدن به اداره و سرکار خود خسته شده‌اید، چه چیزی بهتر از کار‌کردن در خانه؟ با بازاریابی شبکه ای می‌توانید در خانه کار کنید و از کابوس رفت‌و‌آمد برحذر باشید.

سودآوری سریع

در بازاریابی شبکه ای سودآوری زمان زیادی نمی‌برد. در‌حالی‌که در سایر کسب‌و‌کارها مانند استارتاپ‌ها به زمان احتیاج است.

عدم نیاز به حساب‌های مربوط به دارایی

یکی دیگر از مزایای بازاریابی شبکه ای عدم نیاز به دفتر دارایی است. زیرا بیشتر محصولات از طریق کارخانه‌ی تولیدکننده مستقیما به مشتری می‌رسد. در این کار منفعت بسیاری برای شما وجود دارد.

بیشتر بخوانیم :  ایمیل مارکتینگ

 قدرت اعمال نفوذ در مدیریت شبکه و مدیریت زمان

به دلیل ساختار ویژه‌ی کسب‌و‌کار در بازاریابی شبکه ای، قدرت کنترل زمان با اعمال نفوذی که در مدیریت شبکه دارید، کاملا ممکن است.

 آرامش و یادگیری

از آنجا که بازاریابی شبکه ای به‌صورت سیستمی است و توزیع‌کنندگان مستقل بسیاری در این کار وجود دارند، آموزش یکی از عناصر اصلی آن است. آزمون و خطاهای بسیاری در این راه وجود دارد. بازاریابی شبکه ای سیستمی است که پس از ورود به آن، آموزش و ترویج آن بسیار آسان است.

امکانات بین‌المللی

بیشتر شرکت‌های بین‌المللی شبکه ای، به شما این امکان را می‌دهند که تیم خود را برای بین‌المللی‌شدن ایجاد کنید؛ به این معنا که شما می‌توانید کار خود را به آسانی بین‌المللی کنید. به این امکان فکر کنید، شما می‌توانید برای تشکیل و سازمان‌دهی تیم‌کاری خود به کشورهای دیگر سفر کنید و بسیاری از هزینه‌های سفر را به‌طور قانونی به حساب آن شرکت بنویسید.

عدم نیاز به صدور صورت‌حساب و اسناد دریافتی

امروزه بیشتر معاملات، آنلاین انجام می‌شوند. با بازاریابی شبکه ای از صدور صورت‌حساب‌ها و مدیریت و بررسی اسناد دریافتی و … خلاص می‌شوید. کابوس جریان نقدینگی هم پایان می‌یابد.

ساختن رؤیای خود

فردی تجربه خود در مورد بازاریابی شبکه ای را این‌طور نقل می‌کند: «من ۲۴ سال برای شخص دیگری کار کردم و علی‌رغم علاقه‌ای که به شغلم داشتم، در واقع مشغول ساختن رؤیای شخص دیگری بودم؛ نه رؤیای خودم، اما با بازاریابی شبکه ای می‌توانید رؤیای خودتان را بسازید»

 

چگونه در بازاریابی شبکه ای موفق عمل کنیم؟

برخی از اصلی‌ترین روش‌های موفقیت در بازاریابی شبکه ای را می‌توانید در این چند مورد جست و جو کنید:

  • کیفیت کالا: همان طور که گفتیم، نتورک مارکتینگ بر مبنای بازاریابی دهان به دهان است. یعنی فردی به خاطر کیفیت و یا یک ویژگی خاص یک محصول (یا یک برند)، آن محصول (یا برند) را به فرد (یا افراد) دور و بر خود معرفی می‌کند. خب اگر کیفیت محصولتان پایین است و یا به طور کلی هیچ خاصیت به خصوصی ندارد که مشتری را برای «پول دادن» و خرید کردن قانع کند، نمی‌توانید در بازاریابی شبکه ای موفق عمل کنید.
  • توانایی مذاکره و فروش: باید مهارت‌های فروش را یاد بگیرید. باید بدانید که چطور با مشتری صحبت کنیم؟ باید بدانید که چطور باید با مشتری مذاکره کنیم؟ باید فنون مختلف بازاریابی حضوری را یاد بگیرید.
  • توانایی تیم‌سازی و رهبری: گفتیم هر چه زیرمجموعه فعال بیشتری داشته باشید بیشتر سود می‌کنید (چون در ازای فروش آن‌ها هم پورسانت می‌گیرید). در بازاریابی شبکه ای باید توانایی این را داشته باشید که افراد زیادی را به گردتان بیاورید و در آن ها این انگیزه را ایجاد کنید که بهتر و بیشتر کار بکنند.
  • توانایی رهبرسازی (!): همچنین باید این توانایی را داشته باشید که «رهبر» بسازید. یعنی زیرمجموعه‌هایی را تربیت کنید که خود بتوانند رهبری کنند، تیم جمع کنند، در تیم‌هایشان انگیزش ایجاد کنند، و خلاصه تیمی سخت کوش بسازند.

تفاوت بازاریابی شبکه ای با شرکت‌های هرمی

به نقل از دانشکده مدیریت دانشگاه تهران، تفاوت این دو روش این است که در شرکت های هرمی هیچ کالا یا خدمات ملموسی خریداری نمی‌شود. اعضا باید در شرکت سرمایه‌گذاری کنند و متعهدند که افرادی را نیز به شرکت معرفی کنند و آن افراد نیز باید در شرکت سرمایه‌گذاری کنند.

بیشتر بخوانیم :  بهترین استراتژی تبلیغاتی

اما در بازاریابی شبکه ای در اولویت اول، بازاریاب باید محصول خود را بفروشد و در اولویت دوم باید زیرمجموعه‌هایی را برای خودش پیدا کند که آن‌ها هم بتوانند بفروشند.

ثروتمند شدن با بازاریابی شبکه ای، واقعیت یا توهم؟

به آمار زیر (منقول از ویکی پدیا و اکونومیست) دقت کنید:

  • شرکت Amway’s: در کشور انگلیس، تنها ۱۰ درصد از بازاریاب‌های این شرکت بزرگ بازاریابی شبکه ای در ایالات متحده و جهان، توانسته‌اند درآمدی داشته باشند و از بین ۳۳ هزار بازاریاب این شرکت، ۰٫۳ درصد از بازاریاب‌ها درآمدی معادل با درآمد معمول و متوسط جامعه داشته‌اند.
  • شرکت Mona Vie’s: فقط یک درصد از بازاریاب‌های این شرکت توانسته‌اند سود دریافت کنند (۲۰۰۷).
  • بازاریابی شبکه ای در آمریکا: در سال ۱۹۹۸ درآمد سالانه‌ی بیش از ۹۰ درصد از فروشندگان آمریکایی شاغل در شرکت‌های شبکه ای کمتر از سالانه ۵ هزار دلار بود. رقمی بسیار کمتر از کمترین درآمد لازم برای امرار معاش در آمریکا.
  • و… (از این دست آمارها را در گوگل جست و جو کنید بسیار است).

درصد بسیار زیادی از افرادی که در بازاریابی شبکه ای فعال هستند درآمد پایینی دارند. حال ممکن است برخی از افراد اذعان کنند که خب این به دلیل تلاش ناکافی آن‌هاست، این طبیعی ست که عده‌ای که تلاش نمی‌کنند و به طبع آن موفق نمی‌شوند زیادند.
اما نکته اصلی این جاست که بسیاری از افراد هنگام جذب در شرکت‌های بازاریابی شبکه‌ای، به آن‌ها غیر مستقیم تلقین می‌شود که این روش، روشی‌ست که در آن می‌توانید بسیار ساده و سریع ثروتمند شوید (به نحوه کشیدن گراف‌ها توسط کسی که شما را پرزنت می‌کند توجه کنید. غیر مستقیم سعی می‌کند به شما بفهماند که میبینی؟ به همین سادگی می‌توانی ثروتمند شوی! و در پایان فقط به یک جمله اکتفا می‌کند که کار ساده‌ای نیستا! سخته).

نتورک مارکتینگ

هدف از بیان این مطلب این است که هیچ ویژگی به خصوصی در بازاریابی شبکه ای وجود ندارد که این شغل را به یک شغل خاص و ویژهدرآمدزا تبدیل کند. بسیاری از مشاغل می‌توانند پردرآمد باشند و با تلاش بسیار، نتیجه‌ای شگفت‌انگیز را برای شما رقم بزنند. این شمایید که باید اصولی، صبورانه و با تلاش و ممارست به کارتان ادامه دهید. از این قبیل صحبت‌ها که بازاریابی شبکه ای یک روش خاص و مرموز است و مثلا دولت‌ها نمی‌خواهد که همه آن را بشناسند (چون قرار نیست همه پول‌دار شوند!) و… صرفا یک توهم است.

آیا با تلاش و کوشش و… می‌توان موفق شد؟

محیط نتورک مارکتینگ پر است از جملاتی که انگیزشی هستند، جملاتی با مضمون:

  • تلاش کردن نتیجه‌بخش است.
  • هیچ وقت ناامید نشو.
  • هر کس بهت گفت موفق نمیشی بدون داره بهت حسادت می‌کنه.
  • موفق شو و با لامبورگینی از جلوشون رد شو تا بسوزن.
  • و…

نفس بسیاری از این جملات درست است. بله با تلاش و کوشش و شکست‌ناپذیری می‌توان موفق شد. اما قبل از آن مسلما باید در مسیری درست گام برداریم. جوانب مختلف کاری که می‌خواهیم انجام دهیم را بسنجیم، بعد اقدام کنیم. از کاری که می‌خواهیم انجام دهیم مطمئن شویم، بعد تلاش و سخت کوشی و تسلیم نشدن و… را استارت بزنیم. «انتخاب یک شغل درست» نیز بخشی از این تلاش و کوشش و… است.

بیشتر بخوانیم :  تفاوت تبلیغات و بازاریابی

برخی از اصلی‌ترین انتقادهایی که به سیستم فعلی بازاریابی شبکه‌ای در ایران وارد است موارد زیر می‌باشد:

  • کیفیت کالاهایی که بسیاری از این شرکت‌ها ارائه می‌دهند، گاها فوق‌العاده پایین است. بنابراین کمتر می‌توان توقع داشت که این محصول به طور دائم و مستمر به فروش رود. مگر توسط خود بازاریاب و آن ۳۰ نفر از دوستان و آشنایان اطراف او.
  • تعداد بازاریاب‌ها از حدی که فراتر برود، بازاریاب‌های بخش متوسط رو به پایین هرم، عملا درآمد قابل توجهی نمی‌توانند داشته باشند و صرفا اندک فروشی می‌توانند بکنند و آن سود رویایی فقط می‌تواند عاید اعضای بالای هرم باشد (مسئله فروریزش هرم).
  • وقتی که بررسی می‌کنید که در چه حالت می‌توانید با این سیستم ثروتمند شوید، می‌بینید که باید تیمی بزرگ و فعال را داشته باشید. یک هرم بزرگ که بیشتر اعضای آن فعال هستند و دائم در حال فروش هستند. و این، تنها حالتی است که شما می‌توانید موفق شوید.
    برای داشتن چنین هرمی قطعا شما باید یکی از سخت‌کوش‌ترین و باهوش‌ترین افراد کشور باشید (بدون اغراق). و فقط ۱ درصد از افراد در این سیستم‌ها می‌توانند چنین موفقیتی داشته باشند. در صورتی که در بسیاری از مشاغل دیگر هم همین است! شما اگر بسیار تلاش کنید و بسیار باهوش باشید می‌توانید جزو ۱ درصد ثروتمند در آن زمینه باشید. با این تفاوت که اگر تلاش کردید و جزو آن یک درصد نشدید، کماکان به جایگاه شغلی و درآمدی بالایی در آن شغل رسیده‌اید.

بازاریابی شبکه ای از نظر قانونی

 

وارد وب‌سایت شرکت شوید و نماد رو به رو را بررسی کنید. اگر سبز بود یعنی مجاز به فعالیت است، اگر زرد بود یعنی «مجاز به فعالیت و فرصت یک‌ماهه برای رفع ایراد دارد» و در پایان اگر قرمز بود یعنی موقتا به مدت ۶ ماه تعلیق شده است.

هر از گاهی برخی از این شرکت‌ها تعلیق می‌شوند و دوباره باز می‌شوند. در مورد مجاز بودن فعالیت این نوع شرکت‌ها همواره در بین مسئولان تردیدهایی وجود دارد، اما هم‌اکنون نمی‌توان به صورت قطعی گفت که شرکت‌های بازاریابی شبکه ای، بدون مجوز یا غیر قانونی هستند.

 

حکم شرعی بازاریابی شبکه ای

وقتی به استفتاء از چند مرجع تقلید بزرگ می‌پردازیم، پاسخ‌های زیر را خواهیم شنید:

  • آیت الله خامنه‌ای: اینگونه معامله وجه شرعی ندارد.
  • آیت الله سیستانی: اگر به صورت زنجیره‌ای و هرمی ادامه یابد محل اشکال است.
  • آیت الله مکارم: تنها در صورتی که بازاریابی به صورت شبکه ای و زیر مجموعه‌ای نباشد و سود حاصله فقط به بازاریاب اول تعلق نگیرد اشکالی ندارد و غیر آن اشکال دارد.

 

title% title% title% title% title% title% title% title% title% title%

دیدگاه خود را بنویسید